Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtlarının kiralanmasına ilişkin yeni düzenlemeyi Resmi Gazete’de yayımladı. “Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik” ile yetki belgesinden işletme sorumlularında aranacak eğitim şartlarına, kiralanabilecek araçların özelliklerinden tüketici haklarına kadar birçok alanda yeni kurallar getirildi.
DAHA KURUMSAL BİR YAPIYA KAVUŞACAK
Bakanlığın açıklamasında, düzenlemenin otomotiv sektöründe daha adil, rekabetçi ve istikrarlı bir piyasa oluşturulması ile tüketici memnuniyetinin artırılması amacıyla hazırlandığı belirtildi. Yeni yönetmelikle araç kiralama faaliyetlerinin daha kurumsal bir yapıya kavuşturulmasının ve işletmelerle kiralanan araçlar için belirli standartların oluşturulmasının hedeflendiği ifade edildi. Yönetmeliğin tüketicilerin gerçekleştirdiği araç kiralamalarını kapsadığı, tüketici olmayan kiracılara yönelik kısa ve uzun süreli kiralamalar ile kamp taşıtı kiralamalarının ise kapsam dışında bırakıldığı bildirildi.
KİRALAMA İŞLETMELERİNE YETKİ BELGESİ ŞARTI
Ticari amaçla motorlu kara taşıtı kiralayan işletmelerin yetki belgesi alması zorunlu hale getirildi. Belge alabilmek için işletmelerin meslek odasına kayıtlı olması, vergi mükellefiyetinin bulunması ve iş yerinin ikametgah ya da yönetmelikte belirtilenler dışında farklı bir ticari veya mesleki amaçla kullanılmaması gerekecek. İşletme sorumlularının en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından onaylanan “Seviye 4” mesleki yeterlilik belgesine sahip olması da şartlar arasında yer alacak. Araç kiralama faaliyetlerinin ve kiralanan taşıtların takip edilebilmesi amacıyla 1 Ocak 2027’ye kadar Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi kurulacak. Yetki belgesi başvuruları ile belgeye ilişkin diğer işlemler bu sistem üzerinden yapılacak.
KİRALANACAK ARAÇLARA YAŞ VE KİLOMETRE SINIRI
Yeni düzenlemeyle kiraya verilecek araçların nitelikleri de belirlendi. Klasik araçlar hariç olmak üzere 6 yaşından büyük taşıtların kiralanmasına izin verilmeyecek. Ayrıca 180 bin kilometrenin üzerinde bulunan araçlar ile 300 bin kilometreyi aşan elektrikli araçlar kiraya verilemeyecek. Periyodik bakımları zamanında yapılmayan veya ağır hasar kaydı bulunan taşıtların da kiralanması yasaklanacak. Büyükşehir belediyesi bulunan illerde nüfusu 30 bini aşan ilçelerde faaliyet gösteren işletmelerin, en az 5’i kendi adına kayıtlı olmak üzere toplamda en az 10 araca sahip olması gerekecek. Nüfusu 30 binin altında kalan ilçeler ile büyükşehir olmayan illerde faaliyet gösteren işletmelerin ise en az 2’si kendi adına tescilli olmak üzere toplam en az 5 araç bulundurması zorunlu olacak. Bu işletmelerin filolarında ayrıca, en az biri Türkiye’de üretilmiş olmak şartıyla en az 2 hibrit veya tamamen elektrikli taşıt bulunması gerekecek. Bu düzenlemeyle hem çevre dostu ulaşımın yaygınlaştırılması hem de yerli üretimin desteklenmesi amaçlanıyor.
DEPOZİTOYA ÜST SINIR GETİRİLDİ
Tüketicilerin kiralama sırasında yaşayabileceği mağduriyetlerin önüne geçmek amacıyla depozito tutarına da sınır getirildi. 1 ila 6 gün arasındaki kiralamalarda en fazla 3 günlük kira bedeli kadar depozito alınabilecek. 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise depozito en fazla 7 günlük kira bedeli kadar olacak. Araç teslim edildikten sonra depozitonun en geç 7 gün içinde tüketiciye iade edilmesi zorunlu hale gelecek. Ön ödemeli rezervasyonlarda da tüketici lehine yeni bir hak tanındı. Araç teslimine 24 saatten az süre kalması şartıyla tüketiciler, rezervasyon tarihinde herhangi bir gerekçe göstermeden ve kesinti yapılmadan rezervasyonlarında değişiklik yapabilecek veya rezervasyonlarını iptal edebilecek. Normal kullanım sonucunda meydana gelen aşınma ve yıpranma nedeniyle tüketiciden herhangi bir ücret talep edilemeyecek ve bu gerekçelerle depozitodan kesinti yapılamayacak.
SİGORTA İÇİN EK ÜCRET ALINAMAYACAK
Mevsim koşulları, trafik ve kiracının güvenliği açısından gerekli olması halinde işletmelerin kış lastiği temin etmesi zorunlu olacak. Sigorta güvenceleri ise kiralama ücretinin içinde yer alacak. Kiracının sigortadan yararlanma hakkı ek bir ücret veya başka bir koşula bağlanamayacak. İşletme ile kiracı arasında farklı bir anlaşma bulunmadığı sürece, sigorta tahkim kararı ya da ilam niteliğinde başka bir karar olmadan değer kaybı gerekçesiyle kiracıdan ücret talep edilemeyecek. Kiralama şirketleri ayrıca hasar ve arıza durumlarında müşterilerin her an ulaşabileceği sürekli ve erişilebilir bir iletişim sistemi oluşturmak zorunda olacak.
İLAN PLATFORMLARINA DA YENİ SORUMLULUK
Düzenleme, araç kiralama ilanlarının yayımlandığı aracı ve ilan platformlarını da kapsıyor. Bu platformların haksız ticari uygulamalarda bulunmasına izin verilmeyecek. İlan yayımlayan işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadıklarının kontrol edilmesi zorunlu olacak. Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin söz konusu platformlara üye olmalarının ve ilan vermelerinin önüne geçilecek. Böylece internet üzerinden gerçekleştirilen araç kiralama işlemlerinde tüketicilerin daha fazla korunması hedefleniyor.
YENİ KURALLAR NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?
Yönetmelik, sektörün yeni sisteme uyum sağlaması ve gerekli altyapının oluşturulabilmesi amacıyla 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek. Mevcut işletmelere yetki belgesi almaları için 1 Temmuz 2027’ye kadar süre verilecek. Asgari araç sayısı ile kiralanacak taşıtların niteliklerine ilişkin şartların yerine getirilmesi için ise 1 Ocak 2028’e kadar zaman tanınacak. Aracı ve ilan platformları için de uyum süreci uygulanacak. Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce kiralama işletmeleriyle yapılan sözleşmelerin 1 Temmuz 2027’ye kadar yeni düzenlemelere uygun hale getirilmesi gerekecek.
Yönetmelikle kiralama süreçlerinde şeffaflık ve hesap verebilirliğin artırılmasının amaçlandığı vurgulanan açıklamada, şu ifadelere yer verildi:
“Sözleşme koşullarının netleştirilmesi, tüketici haklarının güçlendirilmesi ve kiralanan taşıtların teknik yeterlilik standartlarının yükseltilmesi hedefleniyor. Düzenleme, aynı zamanda kayıt dışı faaliyetlerin ve haksız rekabetin önüne geçerek sektörde adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamının tesis edilmesine katkı sağlayacak. Bakanlık olarak sektörün sürdürülebilir büyümesine katkı sağlarken vatandaşlarımızın haklarını en üst seviyede korumaya ve piyasanın sağlıklı işleyişini temin etmeye yönelik çalışmalarımızı kararlılıkla sürdüreceğiz.”
Kaynak: AA
